تذكر اين نكته مفيد مىنمايد كه اختلاف بزرگان شيعى در ماهيت ، مراتب و گونه‌هاى اين پديده از يك‌سو و شلوغ‌نمايى مخالفان شيعه در شمارش و بيان مصاديق آن از سوى ديگر موجب شده تا ما نتوانيم به ارائه تصويرى روشن از اين پديده بپردازيم . به عنوان نمونه در برخى از منابع انديشه طرح ناميرايى و ظهور و رجعت امام و يا قول به غيب‌دانى و عصمت آنان ، غلو تلقى شده است اين در حالى است كه مىتوان براى اين باورها ادله درون دينى و عقلانى ارائه كرد . همچنين مىتوان يكى از موارد مهم اختلافى در اين‌باره را در اختلاف عالمان و رجاليون گذشته شيعه دربارهء معانى و درجات غلو جست‌وجو كرد ؛ بر محور حدود و قلمرو غلو بود كه در قرن چهارم هجرى ، ميان دو گروه از علماى شيعه قمى و بغدادى اختلافى اساسى رخ داد . علما و بزرگان قم همانند شيخ صدوق ، بسيارى از صفات عالى و نيز كرامات پيامبر و ائمه را منكر شدند و معتقدان به آن صفات و كرامات را متهم به غلو كردند ، تا جايى كه شيخ صدوق اعتقاد به عدم سهو نبى در نماز را از مصاديق غلو برمىشمرد « 1 » و احيانا صاحبان چنين اعتقادى را مورد لعن و نفرين قرار مىدادند . در حالىكه علماى شيعى بغداد همانند شيخ مفيد ، معتقد به عدم جواز سهو براى پيامبر اكرم بودند و نيز صفات و فضايل بسيار ديگرى براى ائمه ثابت مىكردند كه قمىها آن را انكار مىكردند و طرف مقابل خود يعنى قميها را متهم به تقصير و كوتاهى در معرفت پيامبر و ائمه مىدانستند . « 2 » شاخصه غالىگرى از نگاه بغدادىها بر خلاف اهل قم نفى حدوث از ائمه و اعتقاد به الوهيت و قديم بودن آنها بود . « 3 »

--> ( 1 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 358 ؛ براى اطلاع بنگريد : مصنفات الشيخ المفيد ، ج 11 ، رسالهء فى عدم السهو النبى ، فصلنامه علوم حديث ، شماره دوم ، مقاله نعمت اللّه صفرى تحت عنوان « ابن غضائرى و متهمان به غلو در كتاب الضعفاء » . ( 2 ) . مجلسى ، ج 25 - 26 ؛ مفيد ، تصحيح الاعتقاد ، ص 135 ؛ چاپ شده در مصنفات شيخ المفيد ، مجلد پنجم ؛ ( 3 ) . تصحيح الاعتقاد ، ص 136 ؛ بنگريد صفرىفروشانى ، غاليان ، ص 341 - 342 .